Merhaba arkadaşlar, bu yazıda sizlere kasırgalardan biraz söz etmek istiyorum. Çünkü yaşadığımız bazı çevre sorunları beraberinde kasırga faaliyetlerinde ciddi artışlar ve şiddetlenmeler getiriyor. Bu kasırga faaliyetleri de yeni bir çevre sorunu doğuruyor. Neredeyse kısır bir döngü… Şimdi,  ilk olarak “Kasırga nedir?”, “Neden oluşur?” gibi soruların yanıtlarını inceleyelim. Kısaca kasırgayı, hızı saatte 120 km ve üzeri hıza sahip olan, dönerek esen bir rüzgar olarak tanımlayabiliriz. 27 dereceye ulaşan su; okyanus yüzeyini ısıtarak, yüzeydeki nemli havanın yükselmesine sebep olur. Bu havanın yükselmesi okyanus yüzeyinde basınç düşüklüğüne sebep olur ve bununla birlikte okyanus yüzeyinde hava akımı gözlemlenir. Aslında bir nevi bir döngü açığa çıkar. Şöyle ki; ılık hava yükselir, soğuk hava onun yerini alır, soğuk hava okyanus yüzeyinin sıcaklığı ile ılık ve nemli havaya dönüşür ve o da yükselir. Bu şekilde sürekli yükselen ılık hava ve okyanus yüzeyini kaplayan soğuk hava dönen bir yapı oluşturur.


Bu yüzden küresel ısınmanın bazı sonuçlarını ve bu sonuçların bir kasırga faaliyeti üzerindeki rollerini inceleyelim: Kutuplardaki ve dağlardaki buzullar erimeye başladı ve bununla birlikte deniz seviyesi yükselmeye başladı. İklim değişiklikleri gözlemlendi; bu bize kasırgaların daha güçlü hale geleceğinin ve yoğunlaşacağının sinyallerini veriyor. Bunun bir sonucu olarak da seller artacak. Ekosistemler tahrip olacak. Son olarak su sıcaklığı arttı.

Kasırganın nasıl oluştuğu üzerine olan incelememiz aslında bir kasırganın neden oluştuğunun yanıtlarını da bize sunuyor. Bununla birlikte birincil neden olarak, buharlaşma ve yoğuşma olaylarını söyleyebiliriz. Bu olaylar meydana gelirken oluşan basınç değişimleri bir diğer nedeni bizlere sunar. Ve elbette ki bir nedenimiz de rüzgar. Dolaylı olarak ise küresel ısınmayı da bir neden olarak söyleyebiliriz. Küresel ısınma direkt olarak bir kasırga oluşturma gücüne sahip değilse de, kasırgayı oluşturan faktörler üzerindeki etkisi nedeniyle söz sahibi bir hale geliyor.


Küresel ısınmanın sonuçları çok miktarda olsa da, kasırgalar üzerinde en etkili olanları sizlerle paylaşmak istedim. Kasırgalar üzerindeki etkisine bir de bakalım: Küresel ısınma hava sıcaklığını artırıyor, bununla birlikte sıcak hava daha fazla nem tutuyor ve sular hızla buharlaşıyor; su sıcaklığını da artırıyor ve okyanus yüzeyinde ılık ve nemli bir havaya sebep oluyor, kasırgalar bu havayla birlikte enerji kazanıyor.

Saymış olduğumuz tüm bu durumlar neticesinde ise kasırga faaliyetleri gittikçe artıyor. Bununla birlikte kasırgalar uygun koşullar altında elbette şiddetini rahatlıkla artırır fakat durum artık daha tehlikeli, zira kasırgalar çıktıktan yalnızca birkaç saat içinde şiddetlerini 2-3 derece kadar artırabilir nitelikteler artık.

Ne yazık ki bu kasırga faaliyetlerinin maddi hasarları olduğu kadar, ciddi ekolojik sonuçları da var. Örnek verecek olursak, sucul ekosisteme ve orman ekosistemine sahip bir alanda kasırga faaliyeti gözlemlendi ve kasırga orman ekosistemine ciddi hasarlar verdi. Bu demek oluyor ki, nitrat iyonunu dengede tutan sistem bozuldu. Biteyde nitrat iyonu azalırken, suda arttı. Bu, orman ve su ekosistemlerinde uzun süreli etkilere sebep olabilecek potansiyelde bir değişim. Aslında tehlike oluşturan asıl şey, bu değişimin sonucu. Nitrat seviyesindeki herhangi bir anomalinin ağaçlar üzerindeki etkisi henüz belirsizdir fakat akarsuların taşıdığı nitrat iyonlarının döküldüğü su ekosistemlerinde, yüksek olasılıkla, olumsuz etkilere neden olabileceği düşünülmektedir.

Evren üzerindeki dengelerin bozulmaması için çevre kirliliği ve küresel ısınma ile mücadele edelim.

Kaynaklar:

1. Shepherd, Marshall. “The Startling Thing Hurricanes Are Doing To Puerto Rico Watersheds” 27 Nisan tarihinde erişildi. www.forbes.com

2. Lant, Carla. “Hurricanes Are Changing Puerto Rico’s Watersheds” 27 Nisan tarihinde erişildi. www.fondriest.com

3. AKIN, Galip. (2006). “Küresel Isınma Nedenleri ve Sonuçları” Ankara Üniversitesi Dil-Tarih ve Coğrafya Fakültesi Dergisi, sayı 46, s, 29-43