Bugün, bir mantarda, mavinin en güzel tonlarının bir araya geldiği, Entoloma hochstetteri ile karşınızdayım. Bu yazımda gözlerinizi mavinin tonlarıyla buluşturacağım.

Mantarlar diyarı olan Yeni Zelanda 1858-1860 yıllarında bir jeolog ve doğa bilimci olan Ferdinand von Hochstetter isimli bir adam bu mantarı keşfetmiştir. Hochstetter’e ithafen de adı Entoloma hochstetteri olmuştur. Entoloma ailesinin bir üyesidir.

Entoloma ailesi 1000’den fazla türü olan bir mantar ailesidir. Bu aile pembegiller olarak adlandırılsa da Entoloma bu ailede farklı bir renge sahiptir. Bu mantar kara canlılarında pek bulunmayan nadir bir renk tonuna barındırır. (1,2,4) Bu mantarı Yeni Zelanda’nın bir çok habitatında bulabilirsiniz.

Sonbahar aylarında karşımıza çıkar. Ağaç diplerinde, toprak üzerinde onları görmek mümkündür. Genişliği 30 milimetre olduğu gibi kokusunu ve tadını ayırt edemeyiz. Bu aynı zamanda yenilmemesi gereken bir türdür.(3)

Çoğu Entoloma mantarı gibi saprofittir yani ölmüş veya çürümekte olan organizmalarla beslenmektir. Ancak bu mantar türünün mikrozial ilişkiye girdiği de düşünülmektedir . Mikrozial ilişki demek mantar türlerinin bitki kökleriyle birlikte yaşamasıdır. İlişki yaşadığı türler ise Nothofagus (Güney Kayınları) ve Podocarpus (İğne yapraklı bir cins) ağaç türleridir. (1,2)

Aklınıza neden mavi renkte göründüğü ve neden bu canlının mavi renk üzerine adaptasyon geçirdiğini sorduğunuzu duyar gibiyim.

Şöyledir ki; karasal canlılarda mavi rengi görmek zordur. Gerek adaptasyon olsun gerek bu pigmentleri üretmek olsun oldukça evrim geçirmesi zor bir pigmenttir. Entolama hochstetteri ise mavi rengi veren 3 azulen pigmenti üretir. Azulen bilindiği gibi organik bir bileşik olan  naftalin’in bir izomeridir. Naftalin  renksiz olmasına karşın, azulen koyu mavi bir renge sahiptir. Bu pigmentler sayesinde bu mantar mavi renkte gözükür. Peki sizce bu mantar neden bu kadar göze çarpan bir renk olan mavi rengini seçmiş olabilir? (2)

Hayvanlar üremek için cinsel bir seçim yapar ve seçim yaparken canlının dış görünüşüne de dikkat edilir. Lakin mantarlarda bu seçim şansı yoktur. Bu yüzden çok renkli tür de mantarlar görebiliyoruz. Aslında mantarlarda bu tarz renklendirmelerin fazla olması, genel olarak yaşam döngülerine bir etkide bulunmamaktadır. (4)

Mavi pigment ile ilgili bir çok araştırma yapılsa da bazı araştırmacılar bu pigmentin başka ekolojik işlevleri olabileceğini düşünmektedir. (2)

Entoloma hochstetteri üzerinde yapılan başka bir araştırmada “mantarı kültürlemek” idir. İnsanlar tarafından dikkat çeken karekteristik bir renge sahip olması ve insanlar tarafından ilgiyle karşılandığı için kültürleme ortamına alınmaktadır. Ne yazık ki bu mantar hala bir kültür alanına alınamamıştır. (5) İzole edilemeyen bu mantar için hala çalışmalar sürmektedir.

Bu mantar Yeni Zelanda için oldukça önemlidir. Yeni Zelanda’da canlılara büyük bir önem verildiği aşikârdır. Bu yüzdendir ki para birimi ve pullar üzerinde kuş, böcek, bitki ve manzara sembolleri işlenmiştir. Dolayısıyla yolunuz Yeni Zelanda’ya düşecek olursa onları sıkça görmeniz oldukça kolaydır. Aşağıdaki fotoğraflar da bir pul ve banknot üzerine işlenmiş olan Entoloma hochstetteri görmektesiniz. (4)

Yeni Zelanda, 50 dolarlık banknot
Yeni Zelanda da bir pul

KAYNAKÇA

  1. Pinzone P., (2018), “Fungi Friday; The Rarity Of The Color Blue In Nature-Entoloma Hochstetteri”, Forrest Floor Narrative. İlk Erişim 09.06.2020
  2. Ovenden T, (2018) “Focal Species: Entoloma hochstetteri”, Forest Ecology.
  3.  Stevenson R., (2010) “Species: Entoloma hochstetteri”, Hidden Forest. İlk Erişim 09.06.2020.
  4.  Sporesmouldsandfungı, (2014), “Hochstetter’s blue pinkgill”. İlk Erişim: 09.06.2020
  5. Lee, Alex, (2015), “Entoloma hochstetteri: An attempt to isolate the ‘unculturable’ in pure culture”,  The University of Auckland (New Zealand).